Web Analytics Made Easy - Statcounter
به نقل از «همشهری آنلاین»
2024-04-27@05:58:28 GMT

عبدالعلی دستغیب: هر چه بگوییم جنبه نصیحت دارد!

تاریخ انتشار: ۱۰ فروردین ۱۴۰۳ | کد خبر: ۴۰۰۳۰۰۷۲

عبدالعلی دستغیب: هر چه بگوییم جنبه نصیحت دارد!

همشهری آنلاین- فرشاد شیرزادی: عبدالعلی دستغیب، منتقد و مترجم فلسفه می‌گوید: «در دوران جدید ابزار تکنولوژی وارد ایران شده اما درک و دریافت دنیای مدرن خیر. جوانان امروز نه تصویر و تصوّر درستی از غرب دارند و تاریخ چهار هزار ساله کشورشان را می‌شناسند. ایام نوروز فرصت خوبی است تا جوانان نگاهی به چند کتاب از نویسندگانی که نام می‌برم بیندازند و تاریخ ایران را بهتر بشناسند.

بیشتر بخوانید: اخباری که در وبسایت منتشر نمی‌شوند!

کتاب خوب هنوز هم چاپ می‌شود اما فقط تیراژش محدود شده است.»

توصیه می‌کنید که مخاطبان در نوروز چه کتابی بخوانند؟

ابتدا اجازه می‌خواهم که نکته‌ای را بازگویم: در حال حاضر کتاب عمومیت خودش را از دست داده. با پیدایش گوشی‌های هوشمند و دستگاه‌های خبری جدید و برخط، کتاب دیگر آن اهمیتی که در دنیای قدیم داشت، ندارد. البته هنوز در کشور ما به عنوان یک وسیله ارتباطی و البته در سطح محدود تأثیرگذار است. در موسسه‌های فرهنگی هم برای عمومیت دادن به خواندن کتاب، چاره‌جویی نمی‌کنند. یعنی اگر هم مطالبی در این باره، یعنی مطالعه کتاب ارائه دهند، چیزی در مقام نصیحت تلقی می‌شود. پس طبعاً تأثیر عمده ندارد. این یکی از عیوب جامعه ماست که خواندن به ندرت اتفاق می‌افتد.

چرا؟

چون جامعه ما هنوز به خواندن و مطالعه کردن عادت نکرده. مثلاً می‌گویند در هر شبانه روز چیزی حدود ۳۲ دقیقه مطالعه انجام می‌شود که این مطالعه البته شامل کتاب‌های صوتی هم می‌شود. با پیدایش موبایل و وسایل مدرن سطح خواندن کتاب پایین آمده. ما در دهه ۴۰ یا ۲۰ وقتی می‌خواستیم اوقات فراغت خود را بگذرانیم یا تحقیق کنیم، به کتاب مراجعه می‌کردیم. کتاب در دوره جدید یعنی از مشروطه به بعد اهمیت یافت. به طوری که بسیاری از زمامداران، یعنی کسانی که نخست‌وزیر می‌شدند یا مقام‌های مهم به دست می‌آورند، خودشان ادیب بودند. مثلاً محمدعلی فروغی خودش ادیب و صاحب کتاب بود. او کتاب «سیر حکمت در اروپا» را نوشت. اما به تدریج همین‌طور که تمدن جدید بیشتر وارد ایران و جامعه ما بیشتر تکنولوژیک شد، نه فقط عادت کتاب خواندن و روزنامه خواندن کمرنگ شد، بلکه بحث و گفت‌وگو درباره کتاب و روزنامه‌ها هم رنگ باخت. به طوری که الآن به ندرت با کسانی برخورد می‌کنید که مثل دهه ۴۰ بتوان با او بحث کرد. مثلاً ما در دهه ۴۰ در کافه فیروز و کافه سلمان و هتل مرمر جمع می‌شدیم و درباره اشعار فروغ فرخزاد و درباره کسانی مانند سهراب سپهری صحبت می‌کردیم.

آیا این کافه‌نشینی‌ها در نوروز هم ادامه داشت؟

بله. مثلاً یادم است یک نوروز وقتی کتاب «شوهر آهو خانم» نوشته علی محمد افغانی منتشر شده بود، به بحث درباره این کتاب پرداختیم. حتی چند تن از شاعران و نویسندگان جدید از من که کتاب را خوانده بودم، می‌پرسیدند که کتاب افغانی چه می‌گوید و دارای چه درجه اهمیتی است. همین‌طور «بامداد خمار» مورد بحث محافل روشنفکری قرار گرفت. در آن تاریخ و در نوروز آن سال‌ها دور هم جمع می‌شدیم و درباره اشعار شاملو و نیما به گفت‌وگو می‌پرداختیم.

تفاوتش با امروز چه بود؟

وقتی با جوانان امروز درباره فلسفه غربی و حتی مدرنیته صحبت می‌کنید، حتی به این حرف‌ها گوش هم نمی‌دهند. یعنی نمی‌توانیم با آنها ارتباط بر قرار کنیم. به کتاب‌هایی که درباره مولوی و حافظ نوشته شده مراجعه کنید، در خواهید یافت که این نویسندگان خودشان چقدر از موضوع پرت‌اند. مثلاً داریوش شایگان اصلاً ادبیات فارسی را درست نخوانده و هضم نکرده. او درباره حافظ و مولوی بی‌محابا بحث می‌کند. جوانانی هم که آثار او را مطالعه می‌کنند، مثلاً اگر در اشعار حافظ بحث می‌شود و با «کوه قاف» مواجه شود، فکر می‌کند که باید دوربین بردارند و بروند کوه قاف را پیدا کند. این در حالی است که هنوز مدرنیته هم کاملاً جا نیفتاده است. آن تمدن جدید، ابزار و وسایلش به کشور ما آمده اما خودش و درکش نیامده. بنابراین حافظه عمومی خیلی ضعیف شده. حتی من اعتقاد دارم که درباره انقلاب مشروطه و سقوط صفویه، نسل جوان هیچ نمی‌داند. پس به نظرم بهترین شیوه که آنها را با مطالعه آشتی داد این است که در ایام نوروز برای نسل جوان برنامه‌هایی تدارک ببینیم تا نوروز امسال، تاریخ ایران و رسوم ایرانی را به زبانی سلیس و روان و نه با فخر فروشی بلکه به شکل واقعی، به صورت پادکست، سخنرانی یا فیلم ببینند و بشنوند. شاید اگر چنین اتفاقی بیفتد، نسل جوان با گذشته تاریخی خودش آشنا شود. البته راه‌های دیگری برای ارائه و اشاعه کتابخوانی و روزنامه‌خوانی هم وجود دارد. من به مدیران مسئول برخی روزنامه‌ها هم گفته‌ام که آنچه در روزنامه‌تان منتشر می‌کنید، ۲۴ ساعت قبلش در فضای مجازی موجود است.

پس چه کار باید کرد که کتاب و روزنامه دوباره به متن زندگی مردم بازگردد؟

باید بررسی کرد که جوانان و افراد جامعه چه می‌خواهند. تا به حال چه کتاب‌هایی خوانده‌اند و در چه زمینه‌هایی مطالعاتی پیشینه دارند. به طور کلی ما جوانان را رها کرده‌ایم. هیچ وسیله‌ای که آنها را به حافظ، فردوسی و کسانی مثل تالوستوی و جیمز جویس و غیره آشنا کنیم، نداریم. یعنی نسل جوان ذهنیتی خالی دارد. نه غرب را را درست می‌شناسد و نه مدرنیته را دریافته. در این دایره هم به گمانم افرادی مقصرند که زمینه را چنین فراهم کردند. افرادی مانند احمد فردید، داریوش شایگان، علی شریعتی و جلال احمد و بابک احمدی. این اشخاص بدون اینکه تاریخ ایران را بخوانند و شعر فارسی و فلسفه غرب را بفهمند، مثلاً کتابی چاپ می‌کنند مثل «آسیا دربرابر غرب». اینکه یک مشت اباطیل سر هم می‌کنند. مثلاً داریوش شایگان آدمی بسیار بی‌سواد است. کسی که به فرانسه رفته باشد و زبان فرانسه یاد گرفته باشد به سادگی می تواند سرقت ادبی کند. مثلاً کتاب «افسون‌زدگی جدید» از یک نویسنده آلمانی به سرقت رفته است. او حرفی می‌زند که به قول صادق هدایت مرغ پخته لای پلو را هم به خنده می‌اندازد. او نوشته است که ما هیچ نویسنده‌ای که حدت، شدت و تیزی انتقاد قلم سارتر را داشته باشد، نداریم. در همان کتاب می‌گوید در عوض غرب هم نمی‌تواند به کوه قاف برود! این افکار برای ملتی که ۴ الی ۵ هزار سال سابقه تاریخی دارد، بسیار خطرناک است. چنین نویسنده‌ای گذشته خودش را درست تفهیم نکرده و حافظ و مولوی را هم نمی‌شناسد.

من در کتابم درباره مولوی به این موضوع اشاره دارم که همه کسانی که درباره مولوی صحبت کرده‌اند مانند بدیع‌الزمان و همایی، بزرگ‌ترین هنرشان این است که آنچه خود مولوی گفته به نثر ساده‌تری بیان کرده‌اند. این در واقع می‌شود مولوی شناسی یا حافظ‌شناسی نیست. ما باید نقد ادبی بدانیم و کتاب مطالعه کنیم. باید بدانیم که فکر و اندیشه جوان چیست. جوانان ما در این برهه تاریخی باید مطالعه اجمالی درباره تاریخ ایران بکنند، و چه فرصتی بهتر از امروز. یکی از بهترین کتاب‌ها را درباره ایران «ژوزف آرتور کنت دو گوبینو» نوشته است. او ایران دوست بود و مطالب زیادی درباره ایران نوشته. کتاب دیگری که در این زمینه پیشنهاد می‌کنم «چگونه ایران عقب ماند و اروپا پیش رفت» است که در نوروز باید خواند. من به جوانان توصیه می‌کنم که کتاب خوب که اکنون هم چاپ می‌شود اما فقط تیراژ کمتری دارد، مطالعه کنند و مخصوصاً مشکلات درک و فهم خود را در فهم این متون از کسانی که کارآزموده‌ترند بشنوند. مانند روشنفکران این چند دهه نباشند که از روی کلمه‌ها می‌پرند. گویی این جماعت وقتی می‌گویند «تمدن مدرن» همه مساله حل شده است! جوان و روشنفکران باید مسایل را بشناسند و ببیند که عناصر موجود چیست. در سال جاری ما باید به ادبیات، کتاب و فلسفه بیشتر توجه کنیم.

کد خبر 839602 برچسب‌ها فلسفه ادبیات کتاب - نویسندگان و پدید آورندگان

منبع: همشهری آنلاین

کلیدواژه: فلسفه ادبیات تاریخ ایران نسل جوان کتاب ها

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.hamshahrionline.ir دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «همشهری آنلاین» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۴۰۰۳۰۰۷۲ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۵۷۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

خبر بعدی:

مد جدیدی به نام طالع بینی؛ با متولدین این ماه وارد رابطه نشوید!

این روز‌ها وارد هر پلتفرمی می‌شوید، امکان ندارد با ویدئوها، استوری‌ها و پست‌هایی درباره "ویژگی‌های ماه تولد افراد" مواجه نشوید. در این میان موجی هم در این خصوص راه افتاده که متولدین این ماه‌ها سَمی و به درد نخورند و به درد دوستی و رابطه و ازدواج نمی‌خورند و متولدین این ماه‌ها عالی و مهربان و اصطلاحا "همه چیز تمام" هستند. گاهی تعداد بازدید از این گونه پست‌ها میلیونی می‌شود و کامنت‌ها و نظرات افراد نیز نشان می‌دهد که به این موضوع علاقه و حتی عمیقا باور دارند.

بعضی از افراد برای انجام هر کاری به طالع‌بینی‌ها مراجعه می‌کنند تا نظر آنها را بدانند. برای انخاب دوست، وارد شدن به رابطه، ازدواج و .... بعضی‌ها تا حدی به تاثیرات ماه تولد بر ویژگی‌های فردی و شخصیتی اعتقاد دارند که برای بارداری خود طوری برنامه‌ریزی می‌کنند که فرزندشان در فلان ماه سال متولد نشود یا حتما در فلان ماه سال به دنیا بیاید.

اما آیا تاثیر ماه تولد بر شخصیت افراد مبنای علمی دارد یا خرافه‌ای بیش نیست؟ چرا بسیاری از افراد تحصیلکرده نیز مجذوب این موضوع هستند و آن را مبنای تصمیم‌گیری‌های مهم خود قرار می‌دهند؟ اگر این موضوع خرافه است، چرا کتاب‌های زیادی به زبان‌های مختلف درباره آن نوشته شده است؛ کتاب‌هایی بسیار پرفروش که طرفداران و هواخواهان زیادی دارند.

ماه تولد و شخصیت‌شناسی با هم ارتباط دارند؟

 در این رابطه با دکتر مریم حجازی، روانپزشک و متخصص اعصاب و روان می‌گوید: هنوز سند، پشتوانه علمی و شواهدی برای تاثیر ماه تولد بر شخصیت افراد وجود ندارد. از این اعتقادات زیاد رایج است؛ مثل این که گفته می‌شود چیدمان خانه ازجمله عناصر خاص یا رنگ‌های خاص روی اتفاقاتی که برای ما رخ می‌دهد، تاثیر دارد. این گونه موضوعات یک سری طرفدار پر و پا قرص دارد که برایش هزینه زیادی هم می‌کنند. در حالی که ما در روانشناسی دنبال مستنداتی هستیم که بتوان آن را آزمایش کرد و پس از آزمایش بتوان با عنوان متغیر، تاثیرش را دید.

دکتر حجازی می‌گوید: خیلی‌ها در حالی بر تاثیر ماه تولد بر ویژگی‌های فردی و شخصیتی افراد اصرار دارند که افراد در خانواده‌های مختلف تربیت می‌شوند و رشد می‌کنند؛ تربیت‌ها، امکانات رفاهی و سطح و وضعیت اجتماعی و فرهنگی هر خانواده با خانواده دیگر فرق می‌کند. اگر ما بتوانیم همه این متغیر‌ها را حذف کنیم و همه در شرایط یکسان تحت تاثیر ماه تولد، ویژگی‌های یکسانی را از خود بروز بدهند، آن وقت می‌توانیم بگوییم فرد تحت تاثیر این متغیر (متغیر تاثیر ماه تولد) هست.

وجود خصوصیات مشترک در افراد متولد یک ماه!

این روانپزشک موضوع را بازتر می‌کند و توضیح می‌دهد: انسان مجموعه‌ای از رفتار‌ها است و یک سری از رفتار‌ها ممکن است در افراد مشترک باشد. مثلا شما می‌توانید در ۵ فرد متولد ماه تیر یا مرداد یا هر ماه دیگری، خصوصیات مشترکی پیدا کنید. چرا؟ چون شما دنبال نقطه اشتراک در آنها می‌گردید و بالاخره آنها را پیدا می‌کنید.

دکتر حجازی می‌گوید: به نظرم چیزی را که خارج از اراده ما باشد، نباید جدی بگیریم و به آن بها دهیم. تمرکز روی ماه تولد خود و دیگران چه تاثیری دارد جز این که از ما سلب مسئولیت می‌کند یا باعث می‌شود دیگران را قضاوت بد کنیم، یا موجب شود که تصور خیلی از افراد را درباره متولدین یک سری از ماه‌ها خراب کنیم؟

چرا طالع‌بینی برای مردم جذابیت دارد؟

اما چرا افراد زیادی به موضوع طالع‌بینی و تاثیرات ماه تولد علاقه زیادی نشان می‌دهند و حتی با این محک، دیگران را مورد قضاوت قرار می‌دهند، آنها را برای دوستی انتخاب، یا آنها را از دایره دوستان خود حذف می‌کنند؟

دکتر حجازی در این خصوص می‌گوید: ما اگر بخواهیم در یک جمعیت نمونه‌گیری انجام دهیم، در یک جامعه معمولی و نرمال حدود ۵۰ درصد افراد - در معیار‌های مختلف - در سطح متوسط قرار می‌گیرند. از این ۵۰ درصد، بیش از ۲۰ درصد افراد، متوسطِ رو به بالا و بیش از ۲۰ درصد متوسط رو به پایین هستند. درواقع فقط افراد متوسط جامعه هستند که دنبال موضوعاتی می‌روند که جذابیت عمومی یا حالت سرگرمی دارد. وگرنه تعدادشان خیلی هم زیاد نیست.

دروغ و برچسب زنی به متولدین برخی ماه‌ها

این روانپزشک ادامه می‌دهد: نکته مهم بعدی این است که در جامعه ما هیجان و احساس خیلی پررنگ‌تر از تفکر شده است. یعنی مبنای تصمیم‌گیری و عمل خیلی‌ها احساس است. همین و بس؛ و نتیجه این می‌شود که فرد به جای یادگیری مهارت‌های رابطه یا مهارت‌های قبل از ازدواج، برای شناخت شریک عاطفی خود از کتاب‌های طالع‌بینی کمک می‌گیرد و بر اساس آن تصمیم می‌گیرد که با او در رابطه بماند یا نه؟ با او ازدواج بکند یا نه؟ وقتی هم با او به جایی نمی‌رسد یا به اختلاف می‌خورد، ماه تولد او را به سخره می‌گیرد و به طرف مقابل خود برچسب می‌زند و رابطه را با او تمام می‌کند.

دکتر حجازی تاکید دارد که برای داشتن رابطه درست و سالم یا ازدواج موفق، ابتدا باید خودمان مورد مناسب باشیم، معیار‌های ما نباید سطحی و موقت باشد، معیار‌ها باید اصیل و ماندگار باشند. مثلا خیلی‌ها به جای این که ببینند در بحران‌های مالی بعد از ازدواج و اختلافات زناشویی تاب‌آوری دارند یا نه، روی معیار‌های سطحی و دم دستی تمرکز می‌کنند. مثلا می‌رود سرچ می‌کند ببیند آیا طالع فرد متولد آبان و بهمن به هم می‌خورد یا نه. یعنی واقعا ملاک انتخاب‌ها و تصمیم‌گیری‌هایشان همین اندازه سطحی است؛ و خب طبیعی است که بعد از چند ماه اختلافات زیادی با هم پیدا کنند. بعد از کات کردن رابطه هم به بقیه هم می‌گویند با متولدین فلان ماه وارد رابطه نشوید، چون آنها سمی هستند!

به سلامت روان خود اهمیت دهیم

ممکن است ماه تولد در ویژگی‌های افراد تاثیر داشته باشد و ما نمی‌گوییم میزانش صفر است، اما بسیار کمرنگ است و، چون از اراده و کنترل انسان خارج است، منطقی نیست که آن را در زندگی تبدیل به ملاک و الگو کنیم. این را دکتر حجازی می‌گوید و تاکید می‌کند: درضمن اگر من به عنوان انسان، خودم را موجودی آزاد بدانم، منصفانه نیست که سعادتم را تحت تاثیر چیزی بدانم که خارج از انتخاب من است.

این روانپزشک می‌گوید: یک سری افراد می‌گویند "پس با این اوصاف، مواردی مثل افسردگی پاییزی و زمستانی و سندروم پیش از قاعدگی هم از کنترل ما خارج است. "، اما من می‌گویم اتفاقا شاید بروز آنها در کنترل ما نباشد، اما حل و اصلاح و کنترل آنها در دستان خودمان است. مثلا علائم سندروم پیش از قاعدگی (pms) را می‌توان با تغذیه مناسب و انجام برخی تکنیک‌ها مدیریت کرد.

دکتر حجازی می‌گوید: ما انسان هستیم و باید بدانیم و بپذیریم که محدودیت‌های زیادی داریم. مثلا فقط ۲۴ ساعت زمان داریم و در این ۲۴ ساعت به استراحت هم نیاز داریم. یا مثلا نمی‌توانیم بار ۱۰۰ کیلویی را بلند کنیم. اما یک چیز‌هایی در حیطه کنترل ما است و نمی‌توانیم از خودمان سلب مسئولیت کنیم و هر طور دل‌مان خواست با بقیه رفتار کنیم. ماه تولد در اختیار ما نیست، اما بقیه‌اش که در کنترل ما است. درست است که من به وسطه ماه تولدم یک خلق و خویی دارم. مثلا شدت عصبانیتم بالا است، اما من نمی‌توانم مسئولیت‌پذیر نباشم و بگویم خب این تاثیر ماه تولد من است.

این روانپزشک می‌گوید: گروه‌هایی هستند که تاثیر ماه تولد را تایید می‌کنند، نظریه‌هایی هم وجود دارد، کتاب‌های زیادی هم درباره‌اش نوشته شده، اما این طور نیست که فرد بی‌اختیار باشد. اگر خود را بی‌اختیار بدانیم، برای تامین و ارتقای سلامت روان خود هم اقدامی انجام نمی‌دهیم.

منبع: همشهری آنلاین

باشگاه خبرنگاران جوان وب‌گردی وبگردی

دیگر خبرها

  • افزایش مراکز دندانپزشکی دولتی
  • وزیر بهداشت خبر داد؛ افزایش مراکز دندانپزشکی دولتی
  • رئیس شورای عالی استان ها: تلاش برای تکمیل مدیریت یکپارچه شهری
  • میانه ظرفیت ایجاد و احداث کتابخانه مرکزی را دارد
  • سهراب و فروغ برای هم شعر می‌خواندند/ فرح پنج بار برای افتتاحیه نمایشگاه سهراب آمد ولی او در نمایشگاه حاضر نمی‌شد؛ هیچ دلیل سیاسی هم نداشت
  • مد جدیدی به نام طالع بینی؛ با متولدین این ماه وارد رابطه نشوید!
  • اعطای گواهینامه بین المللی فرودگاهی به فرودگاه شیراز
  • ماموستا رستمی: فضای کتابخوانی در استان کردستان تقویت شود
  • دانشگاه آزاد دامغان جنبه‌های علمی و فرهنگی شاخصی دارد
  • معاون رئیسی: دشمن با برنامه وارد مساله حجاب شده